Ek Gıdaya Geçiş Takvimi: Ay Ay Bebek Beslenmesi

Ek gıdaya ne zaman başlanır?

Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ilk 6 ay boyunca yalnızca anne sütü verilmesini, bebek 6 ayını doldurduğunda anne sütüne ek olarak tamamlayıcı besinlere başlanmasını önerir. 6. aydan önce başlanan ek gıda anne sütü miktarını azaltabilir ve bebeğin henüz olgunlaşmamış sindirim sistemi ile böbreklerine yük getirebilir. Çok geç başlamak ise demir eksikliği ve yeni tatlara-kıvamlara alışmada güçlük riskini artırır.

Bebeğim hazır mı? Hazırlık işaretleri

• Destekle dik oturabiliyor, başını ve boynunu sabit tutabiliyor
• Yiyecekleri görünce ilgileniyor, elini ve nesneleri ağzına götürüyor
• Kaşıkla verilen yiyeceği dilleriyle dışarı itmek yerine yutabiliyor

Gece daha sık uyanmak ya da yumruğunu emmek tek başına hazır olma işareti değildir.

Ay ay ek gıda: kıvam ve öğün sayısı

Sağlık Bakanlığı'nın bebek beslenmesi rehberine göre ek gıdadan alınan öğün sayısı 6-8. aylarda günde 2-3, 9-11. aylarda 3-4, 12-24. aylarda 3-4 olmalıdır; WHO buna 9. aydan sonra 1-2 ara öğün eklenebileceğini belirtir. Kıvam bebeğin gelişimine göre kademeli artırılır: 6. ayda yumuşak ezme, 7-8. ayda pütürlü püre, 8-12. ayda çatalla ezilmiş ve ince kıyılmış yiyecekler, 1 yaşında aile sofrası. Kıvamı geç artırmak ileride yeme güçlüklerine yol açabilir.

Alerjen besinlerin tanıtımı

Yumurta, inek sütü (yoğurt ve yemeklerde), buğday, balık, susam (tahin) ve yer fıstığı (ezme hâlinde, bütün değil) sık alerji yapan besinlerdir. Güncel öneriler bu besinleri 6. aydan itibaren, her seferinde yalnız birini, küçük miktarda vererek tanıtmayı ve başlanan alerjeni düzenli olarak menüde tutmayı destekler; geciktirmenin alerjiyi önlediği gösterilmemiştir. Yeni besinler arasında 2-3 gün bırakırsanız olası bir tepkinin kaynağını kolayca bulursunuz. Yumurtayı her zaman iyi pişmiş verin.

Ağır egzaması olan ya da bilinen besin alerjisi bulunan bebeklerde alerjen tanıtımını hekiminizle planlayın. Dudaklarda-yüzde şişlik, yaygın kurdeşen, tekrarlayan kusma, öksürük veya nefes darlığı görürseniz hemen 112'yi arayın ya da acile başvurun.

12 ay kuralı: bal ve inek sütü

• Bal: 1 yaşından önce hiçbir şekilde verilmez (yemeğe karıştırılmış ya da emziğe sürülmüş olarak da). Bal, bebeklerde ağır bir hastalık olan botulizme yol açabilen sporlar içerebilir.
• İnek sütü: 12. aydan önce ana içecek olarak verilmez; demiri düşük, proteini ve tuzu yüksektir, anne sütünün yerini tutmaz. 6. aydan sonra yoğurt, peynir ve yemeklerin içinde küçük miktarlarda kullanılabilir. 1 yaşından sonra tam yağlı inek sütü içecek olarak verilebilir.

Dikkat edilmesi gerekenler

• Tuz ve şeker eklemeyin: Bebeğin böbrekleri fazla tuzu kaldıramaz; şeker çürük ve tat alışkanlığı riski taşır. Çay, bitki çayları ve meyve suyu yerine su ve meyvenin kendisini tercih edin.
• Boğulma riski: Bütün fındık-fıstık, bütün üzüm ve kiraz domates, sert çiğ havuç-elma parçaları vermeyin; yuvarlak yiyecekleri uzunlamasına dörde bölün. Bebek yemek yerken her zaman dik oturmalı ve yanında bir yetişkin bulunmalıdır.
• Demir: 6. aydan sonra demir ihtiyacı artar. Et, tavuk, balık, yumurta ve mercimeği düzenli olarak menüye ekleyin.
• Su: Ek gıdaya başlayınca yemeklerle birlikte alıştırma bardağından az miktarda kaynatılıp soğutulmuş ya da güvenli içme suyu verebilirsiniz.
• Anne sütüne devam: WHO, anne sütünün 2 yaş ve sonrasına kadar ek gıdalarla birlikte sürdürülmesini önerir.

Kaşıkla mı, parmak yiyecekleriyle mi?

Püreyle kaşıkla beslemek ve bebeğin kendi kendine yediği yumuşak parmak yiyecekleri (BLW) birbirinin alternatifi değildir; çoğu aile ikisini birlikte kullanır. Önemli olan güvenli kıvam, dik oturma ve bebeğin tokluk işaretlerine saygı göstermektir: başını çeviriyor, ağzını kapatıyorsa ısrar etmeyin.

Biberonla mama alan bebekler için biberon mama miktarı hesaplama, büyüme takibi için persentil hesaplama, ilk dişler için diş çıkarma takvimi ve aşılar için bebek aşı takvimi araçlarımızı da kullanabilirsiniz.